The verse and its meaning · Vedas · Vedas — What Was My Sin?

Vasishtha to Varuna, whole

Rig Veda 7.86

धीरा त्वस्य महिना जनूंषि वि यस्तस्तम्भ रोदसी चिदुर्वी। प्र नाकमृष्वं नुनुदे बृहन्तं द्विता नक्षत्रं पप्रथच्च भूम

उत स्वया तन्वा सं वदे तत्कदा न्वन्तर्वरुणे भुवानि। किं मे हव्यमहृणानो जुषेत कदा मृळीकं सुमना अभि ख्यम्

पृच्छे तदेनो वरुण दिदृक्षूपो एमि चिकितुषो विपृच्छम्। समानमिन्मे कवयश्चिदाहुरयं ह तुभ्यं वरुणो हृणीते

किमाग आस वरुण ज्येष्ठं यत्स्तोतारं जिघांससि सखायम्। प्र तन्मे वोचो दूळभ स्वधावोऽव त्वानेना नमसा तुर इयाम्

अव द्रुग्धानि पित्र्या सृजा नोऽव या वयं चकृमा तनूभिः। अव राजन्पशुतृपं न तायुं सृजा वत्सं न दाम्नो वसिष्ठम्

न स स्वो दक्षो वरुण ध्रुतिः सा सुरा मन्युर्विभीदको अचित्तिः। अस्ति ज्यायान्कनीयस उपारे स्वप्नश्चनेदनृतस्य प्रयोता

अरं दासो न मीळ्हुषे कराण्यहं देवाय भूर्णयेऽनागाः। अचेतयदचितो देवो अर्यो गृत्सं राये कवितरो जुनाति

अयं सु तुभ्यं वरुण स्वधावो हृदि स्तोम उपश्रितश्चिदस्तु। शं नः क्षेमे शमु योगे नो अस्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः

Meaning · English

His greatness makes creatures wise. He propped wide heaven and earth apart, drove the high, great vault onward, the star twofold, and spread the earth.

I talk it over with my own self: when shall I be inside Varuna? Would he accept my offering without anger? When, my mind at ease, shall I see his mercy?

Wanting to see it, Varuna, I ask about that wrong. I go to the knowing to ask them. The poets tell me the same thing: Varuna is displeased with you.

Varuna, what great wrong did I do, that you would strike your friend who praises you? Tell me, strong one none can harm; cleared, I will hurry to you, bowing.

Untie the wrongs inherited from our fathers, and those we did with our bodies. King, release Vasishtha like a thief who has fed cattle, like a calf from its rope.

It was not my own will, Varuna, but a snare: drink, anger, dice, heedlessness. The elder stands near the younger to mislead. Even sleep does not keep wrong away.

Free of fault, may I serve the generous, ardent god fully, as a servant serves. The noble god made the unknowing know; wiser still, he spurs the singer toward wealth.

Varuna, self-sustaining one, may this praise rest close within your heart. May there be peace for us in keeping and in gaining. Gods, guard us always with well-being.

अर्थ · हिन्दी

उसकी महिमा प्राणियों को ज्ञानी बनाती है। उसने विस्तृत आकाश और धरती को थामकर अलग किया, ऊँचे विशाल नभ-मंडल को और दोहरे तारे को आगे बढ़ाया, और धरती को फैलाया।

मैं अपने आप से यह बात करता हूँ: कब मैं वरुण के भीतर होऊँगा? क्या वह बिना क्रोध के मेरी भेंट स्वीकार करेगा? कब, निश्चिंत मन से, मैं उसकी दया देखूँगा?

वरुण, उसे देखने की इच्छा से मैं उस दोष के बारे में पूछता हूँ। मैं जानकारों के पास पूछने जाता हूँ। कवि मुझसे एक ही बात कहते हैं: वरुण तुमसे अप्रसन्न है।

वरुण, मैंने ऐसा कौन-सा बड़ा अपराध किया कि तुम अपनी स्तुति करने वाले मित्र पर प्रहार करोगे? मुझे बताओ, बलवान, जिसे कोई आहत नहीं कर सकता; दोष से मुक्त होकर मैं नमन करता हुआ शीघ्र तुम्हारे पास आऊँगा।

पितरों से मिले अपराधों को खोल दो, और उन्हें भी जो हमने अपने शरीरों से किए। राजा, वसिष्ठ को वैसे ही छोड़ दो जैसे पशुओं को चारा खिला चुके चोर को छोड़ा जाता है, जैसे बछड़े को उसकी रस्सी से।

वरुण, यह मेरी अपनी इच्छा नहीं थी, एक फंदा था: मदिरा, क्रोध, पासे, असावधानी। बड़ा छोटे के पास भटकाने को खड़ा रहता है। नींद भी बुराई को दूर नहीं रखती।

निर्दोष होकर मैं उस उदार, उत्कट देव की पूरी सेवा करूँ, जैसे दास सेवा करता है। उस श्रेष्ठ देव ने अनजान को जानकार बनाया; और भी अधिक ज्ञानी वह गायक को धन की ओर प्रेरित करता है।

वरुण, अपने ही बल से टिके रहने वाले, यह स्तुति तुम्हारे हृदय के निकट टिकी रहे। सहेजने में और पाने में हमारे लिए शांति हो। देवो, तुम सदा कल्याण के साथ हमारी रक्षा करो।

In this book

Sacred Sargam

The sacred texts with their meaning, read aloud, with Ask Krishna, a Panchang and bhajans. Free, on the web and as an app. Open Sacred Sargam